waterplanten planten, zo doe je dat

Mooie waterlelies, moerasplanten en zuurstofplanten maken het vijvergevoel compleet, zelfs als er geen vissen rondzwemmen. Ze brengen het geheel niet enkel visueel tot leven, ze zijn ook nuttig. Ontdek hier waarom waterplanten onmisbaar zijn.

Wanneer best planten?

• Als de watertemperatuur rond de 10° C is kunnen waterplanten geplant worden.
• Wacht je tot mei-juni, dan zijn ze al volop aan het groeien en zullen ze zich snel “nestelen” op hun nieuwe plek.
• Je kan ook planten in de zomer, maar dan kan het zijn dat ze pas het jaar daarop voor de eerste keer bloeien.
• Plant waterplanten altijd zo snel mogelijk uit na aankoop om uitdroging te voorkomen.
• Zet ze tijdelijk in water indien nodig.
• Drijfplanten (en planten met drijvend blad) en onderwaterplanten moeten steeds in water vervoerd worden.

Zorgt dat voor je plant de waterwaarden goed zitten. De meeste vijverplanten houden van een neutrale zuurtegraad (pH 7). Natuurlijk zijn er altijd een paar uitzondering (bijvoorbeeld leverkruid) die liever een wat hogere waarde hebben (pH 8). Doe bij het inplanten dan wat kalk door de plantgrond bij de wortels. Voor planten die het liever wat zuurder hebben kan je goed doorgerotte boombastmulch of turfvezels toevoegen. Zeker aan zuurstofplanten merk je al snel dat de waarden niet optimaal zijn, dan groeien ze niet meer. Lees hier meer over waterwaarden meten en corrigeren.

Waar plant je welke planten?

Als je geen extra filter en/of UV-C filter voorziet moet moet minstens de helft van het vijveroppervlak begroeid zijn om een heldere en gezonde vijver te bekomen. Gelukkig zijn er meer als genoeg soorten om uit te kiezen. Ontdek hier meer over de mooiste plantensoorten voor in je vijver. Doe daarom op voorhand research over welke planten je wilt en wat hun voorkeuren zijn zodat je op basis daarvan een vijverplan kan opstellen. Het is belangrijk om dit juist op elkaar af te stemmen omdat je niet alle waterplanten op eender welke plaats kan zetten. Op de labels vind je terug voor welke zone ze bestemd zijn (= hoe diep je ze kan/moet planten). Lees hier meer over een vijver plannen en aanleggen.

• oeverplanten: staan graag in kletsnatte grond.
• moerasplanten: staan graag het jaar door in ondiep water (0-10 cm).
• waterplanten: afhankelijk van de soort tussen 10 en 80 cm diep.
• zuurstofplanten: afhankelijk van de soort tussen 40 en 80 cm diep.
• waterlelies: van dwerglelies (vanaf 30 cm) tot grote soorten (>60cm).
• drijfplanten: blijven op het wateroppervlak drijven.

De juiste bodem als basis

Om goed te groeien hebben planten een geschikte bodem nodig. Voor sommige planten wil dat zeggen een bodem met de juiste voedingsstoffen, andere zijn al tevreden als ze iets hebben om hun wortels tussen te hechten.

• vijveraarde: planten die hun voedingsstoffen via hun wortels halen hebben vijveraarde nodig om goed te groeien en bloeien. Er bestaan verschillende soorten vijveraarde met samenstellingen die specifiek zijn afgestemd op bepaalde soorten. Gebruik voor waterlelies bijvoorbeeld steeds lelieaarde. Vijveraarde is redelijk licht, om te voorkomen dat het opvliegt in het water kan je het combineren met substraat en/of de vijvermand verzwaren. Let op, gebruik nooit gewone potgrond!

• vijverklei: een voedingsbodem met hogere concentratie aan sporenelementen en mineralen. Je kan vijverklei en vijveraarde mengen, of de klei als voedingslaag aanvullen met substraat. Er bestaan ook kleitabletten die je kan gebruiken om planten die al langer in je vijver staan een boost te geven. De meststoffen in de tabletten worden geleidelijk aan afgegeven waardoor je planten een heel groeiseizoen verder kunnen. Duw de tabletten zo dicht mogelijk bij de wortels, dan worden de voedingsstoffen rechtstreeks opgenomen zonder dat het water verrijkt wordt en algen daarvan profiteren.

• substraat: bevat geen voedingsstoffen; voor oever- en waterplanten is enkel substraat dus niet voldoende. Het heeft wel een hoge poreusheid waardoor wortels zich goed kunnen hechten, ideaal voor zuurstofplanten die hun voedingsstoffen uit het water halen. Ook voor nuttige bacteriën & micro-organismes is substraat ideaal om zich te huisvesten. Lees hier waarom bacteriën onmisbaar zijn.

• lava: door de grove structuur is lava een ideaal biologisch filtermateriaal dat afvalstoffen in je vijver te reinigen. Lavasteen wordt daarom vaak als bodembedekker gebruikt. Het voorkomt ook dat er zich een laag slib vormt op de bodem waaruit schadelijke stoffen vrijkomen. Als je er planten in wil zetten, voorzie eronder dan wel een goede voedingsbodem.

• grind: te gebruiken in of rond een vijver ter decoratie of om te verzwaren en uitspoelen te voorkomen. Siergrind geeft een natuurlijke en rustieke uitstraling. Spoelt ze grondig voor je ze in het water legt, anders zou het kunnen dat je een witte wolk krijgt. Let op! Vermijd marmersoorten, die worden snel groen, en kalkhoudende soorten brengen de waterwaarden uit evenwicht. Geschikt voor de vijver zijn de populairste grindsoorten de ‘beach pebbel’s of ‘flat pebbles’ (zwart, groenig of paarsig). Ook basalt of ‘Canadian slate’ zijn geschikt.

Planten in een mandje

Planten in vijvermandjes zetten geeft je de optie om elke plant van de ideale voedingsbodem te voorzien en later ook makkelijk te onderhouden. De wortels blijven gescheiden en woekerende soorten blijven in bedwang.

• Je kan in de vijvermand eerst nog een worteldoek of jute leggen tegen het uitspoelen van de grond. Gebruik lava of substraat (en dus last van uitspoeling) dan kan je die extra laag beter achterwege laten. Een barrière minder is altijd beter voor de gasuitwisseling en bacteriën.
• Vul het vijvermandje met de geschikte vijveraarde. Gebruik zeker geen tuinaarde of potgrond! Die bevatten een te hoge concentratie voedingsstoffen waardoor algen explosief zullen groeien. Stamp de aarde goed aan en zorg dat ongeveer 2 cm onder de rand vrij blijft.
• Plaatst nu de plantenkluitjes (of bosjes zuurstofplanten) in gaatjes en drukt de aarde stevig aan. In een mandje van 3 liter kan je vier tot vijf bosjes zuurstofplanten zetten. Voor andere planten is het afhankelijk van hun uiteindelijk formaat.
• Probeer de planten zo weinig mogelijk te beschadigen tijdens het planten. Toch een stengeltje afgeknakt van een zuurstofplant? Scheur het dan af en plant opnieuw.
• Eens de planten er in staan kan je aanvullen met grind. Dat voorkomt dat de aarde wegspoelt en vissen tussen je planten gaan woelen. Gebruik afgerond grind, scherpe kantjes kunnen de vijverfolie beschadigen.
• Een extra manier om uitspoeling te voorkomen is de gevulde mandjes eerst goed te laten weken (bijvoorbeeld m.b.v. een gieter) voor je ze in de vijver zet. Eens de aarde volledig doorweekt is, kan je het mandje voorzichtig laten zakken op de plaats die je wilt.
• Wil je de landjes op een dieper gelegen deel zetten en later ook makkelijk terug kunnen opvissen? Voorzie dan 2 “handvaten” door langs elke kant met colsonbandjes een boog te maken. Nu kan je bijvoorbeeld een hark gebruiken om ze gecontroleerd te laten zakken en terug op te vissen.

Plant je een jonge waterlelie, laat die dan niet direct in diep water zakken. Zet hem eerst in een ondiep stuk en verschuif hem in de loop van enkele weken steeds wat dieper. Het vraagt enorm veel energie van een nieuwe waterlelie om zijn bladeren naar het wateroppervlakte te laten groeien.

Rechtstreeks planten in de vijver

Heb je bij het aanleggen van je vijver al meteen “banken” op verschillende dieptes voorzien dan kan je rechtstreeks is die glooiingen planten. Voorzie ook in dit scenario de juiste vijveraarde en dek af met een laag grind om te voorkomen dat de aarde wegzakt of vissen er tussen woelen. Dankzij die plantenbanken kan je een natuurlijk effect creëren met een overvloed aan planten rondom. Het nadeel is wel dat de wortels door elkaar zullen groeien. Achteraf planten verzetten of individueel onderhouden en bemesten is niet meer zo gemakkelijk als wanneer ze in manden staan.

Alternatieve plantmethodes

• Begroeiingsmatten zijn stroken jute of geweven kunststof die je over de oever legt. Ze bedekken de eventueel nog zichtbare zwarte randen en bieden een houvast voor planten. Op die manier kunnen oever- en moerasplanten zich stevig wortelen doorheen de matten. Je vijver krijgt zo niet enkel een natuurlijk uitzicht, hij is ook meteen toegankelijker voor amfibieën. Ook vogeltjes en egels kunnen makkelijk tot aan het water geraken om te drinken.

• Drijfmanden zijn de ideale oplossing als je om welke reden dan ook geen waterplanten in de vijver kan uitplanten. In koivijvers is dat bijvoorbeeld bijna niet haalbaar, ze zullen binnen de kortste keren verslonden worden. In drijfmanden kan je dan toch wat flora toevoegen. Hou bij het kiezen van de planten zeker in het oog hoe groot ze uiteindelijk worden.

• Leliemanden geven de mogelijkheid om te kunnen genieten van waterlelies zonder dat vissen er aan kunnen. De bladeren zullen al snel over de rand groeien en dan zie je helemaal niets meer van deze vernuftige oplossing. Dankzij de rand drijven ze, dus kan je ze ook in diepere vijvers gebruiken.

• Jute of kokos zakken zijn ideaal voor een afhellende oever. De doek is voorzien van plantvakjes die je kan vullen met vijveraarde. De jute kan je aan de zijkant bevestigen met haken of enkele zware rotsen erop te plaatsen.

• Balkonmanden zijn ook een optie om wat groen toe te voegen aan het geheel en toch de planten afgeschermd te houden. Deze mandjes hebben beugels die je over de rand kan hangen van een rechte vijverrand.