Home > Blog > Wat zijn muurplantjes?

Wat zijn muurplantjes?

< Terug

Muurplantjes Header 01 638695922058737585

We leren al vrij vroeg in ons leven dat planten met hun wortels in de grond moeten staan om te kunnen overleven. Gaandeweg komen we echter toch te weten dat ze ook op andere manieren kunnen groeien. Zo blijken er dus ook planten te zijn die op, of gedeeltelijk in muren kunnen groeien. Muurvegetatie of muurplantjes zou je die groep van planten kunnen noemen, maar hoe slaagt zo’n plantje er dan in om op een muur te groeien?

Waar en hoe groeien ze?

Muurvegetatie kan je in de eerste plaats enkel vinden op oude muren die al een heel verweringsproces hebben ondergaan door de jaren heen. Vroeger werden er immers meer poreuze steensoorten of mortelsamenstellingen gebruikt dan nu. Een moderne “verse” muur is vaak te glad, te droog of de samenstelling is (nog) niet goed om op te kunnen groeien. In een muur moeten er barsten of scheuren zitten voor er ook maar iets op kan groeien. In die holtes gaat onder invloed van regen en wind stof en zand terechtkomen dat zich daar zal gaan ophopen.

Na een tijdje zullen de eerste plantaardige organismen zich op deze mini-voedingsbodem kunnen vestigen, met name wieren en korstmossen. Deze oerplantjes gaan zorgen voor een biologische aantasting van het gesteente, of voor een verruwing van stenen en voegen. Als deze eerste organismen afsterven zorgt dat voor een nieuw laagje extra laag organisch materiaal. Op die manier wordt er dus langzaamaan een echt bodemlaagje gevormd. Ook nu zullen zich vooral mossen gaan vestigen die in staat zijn om nog wat meer vocht en bodemdeeltjes vast te houden. Geleidelijk hoopt zich zo meer en meer humus op die de voedingsbodem zal worden voor de echte muurplanten. Verwacht niet dat dit snel gaat, het hele proces van begin van de verwering tot begroeiing met echte muurplanten kan gemakkelijk 20 jaar of meer duren.

Welke soorten echte muurplanten zijn er zoal?

Stengelomvattend Havikskruid
(Hieracium Amplexicaule)

Muurleeuwenbek
(Cymbalaria Muralis)

Muurplantjes Havikskruid 01 638695902027788059

Muurplantjes Cymbalaria 02 638695922217225763

Blaasvaren
(Cystopteris fragilis)

Zwartsteel of klein glaskruid
(Asplenium adiantum-nigrum)

Muurplantjes Blaasvaren 01 638695907585706532

Muurplantjes zwartsteel 01 638695907320280186

Noordse streepvaren
(Asplenium septentrionale)

Rechte driehoeksvaren
(Gymnocarpium robertianum) .

Muurplantjes Streepvaren 01 638695911851295861

Muurplantjes Driehoeksvaren 01 638695911996293987

Niet toevallig zijn dit bijna allemaal varens, vochtige muren die zich in de schaduw bevinden bieden voor hen de beste groeiomstandigheden. Muren gericht op het noorden of noordoosten zijn dan ook de grootste kanshebbers op enige vorm van begroeiing. Varens planten zich ook voort via sporen die bijna niets wegen en kunnen zo gemakkelijker op “vreemde” plaatsen terechtkomen. Echte muurplantjes brengen totaal geen schade toe aan de muur waar ze op leven, je zou het bijna symbiose kunnen noemen.

Zijn er ook niet-echte muurplanten dan?

Jazeker, dit zijn dan bijvoorbeeld soorten zoals de vlinderstruik, de eik of de vlierbes waarvan het zaad eerder per ongeluk in of op de muur terecht komt. Deze soorten kunnen echter wel veel schade toebrengen aan de muur omdat hun wortels dik en vlezig zijn. Kieren in de muur kunnen dan zodanig ver opengeduwd worden door hun wortels dat de stenen splijten of de mortel gaat barsten. Op termijn kan zo de stabiliteit van de muur in gevaar komen.

Muurplantjes Vlierbes 01 638695916497277396

Kan ik muurplanten laten staan of toch best verwijderen?

Muurplantjes kunnen groeien op de bovenzijde, op de zijkanten of aan de voet van de muur. Deze laatste zone is meestal vrij vochtig door opstijgend grondwater of afzakkend regenwater. Aan de voet van de muur groeien meestal ook de bovengenoemde “niet-echte muurplanten”. Als deze laatste verwijderd moeten worden dan knip of zaag je ze best weg zo lang ze blijven terugkomen. Ga er nooit met veel geweld aan trekken want hun wortels zitten vaak zo diep in de muur dat je deze ernstig kan beschadigen.

Muurplanten leven in een subtiel evenwicht met het milieu en kunnen niet goed overweg met plotselinge veranderingen. Zo kan het wegnemen van een boom of struik al dodelijk zijn voor muurplantjes omdat ze dan ineens te veel zon krijgen en verbranden.

Kan ik muurplanten ergens kopen?

Muurplanten kan je niet gewoon kopen in de winkel of tuincentrum, het is de bedoeling dat die er vanzelf komen. Probeer dan ook om bij onderhoud of renovatie van een muur zoveel mogelijk bestaande muurplanten te behouden, ze geven immers een nostalgisch karakter aan je muur. Helaas is bij de vervanging van oude muren de prijs vaak van doorslaggevend belang en gaat men gebruik maken van moderne materialen en bouwtechnieken. Uiteraard kan het soms niet anders, veiligheid en stabiliteit van een muur komen steeds op de eerste plaats.

Muurvegetatie in z’n geheel lijkt op het eerste gezicht niet zoveel impact te hebben maar toch kunnen al deze plantjes samen hun steentje bijdragen aan een groenere omgeving. Koester ze dus waar ze aanwezig zijn en laat ze gewoon hun gang gaan waar dat mogelijk is.