Primula, de sleutel tot het voorjaar

Van waar komt de naam 'Primula'?

De naam Primula is een verkleinwoord van het Latijnse woord Primus wat “eerste” betekent. Logische keuze want Primula’s zijn echt wel vroege bloeiers die al in gang schieten als de meeste andere plantensoorten nog in een diepe winterslaap zijn. In het Nederlands worden ze “sleutelbloem” genoemd omdat de bloeiwijze lijkt op een sleutelbos. Volgens de legende liet St-Petrus als bewaker van de hemelpoort op een dag zijn gouden sleutelbos per ongeluk vallen op aarde en op de plaats waar deze neerkwam groeide er een plant met een stralende bos goudgele bloemen, de Primula. Naar aanleiding van dit verhaal kom je ook soms de namen Sint-Petruskruid of hemelsleutel tegen als alternatieve Nederlandse naam.

Welke soorten zijn er?

Botanici trachten al decennialang om een degelijke indeling te maken van het geslacht Primula maar net omdat er zoveel verschillende soorten bestaan met de meest uiteenlopende eigenschappen zijn ze daar tot nu toe nog niet echt in geslaagd. Door een opdeling te maken in verschillende secties waartoe meerdere soorten kunnen behoren word het al wat overzichtelijker maar nog steeds niet echt duidelijk. Zo zijn er bijvoorbeeld secties genaamd Bullatae, Floribundae, Nivales, Vernales, enz… maar daar worden we als leek niet veel wijzer van.

Naar schatting zijn er wereldwijd meer dan 500 soorten Primula gekend waarvan er ongeveer een 20-tal effectief in Europa voorkomen. De helft daarvan komt meestal voor in berggebied en slechts 3 soorten vinden we van nature in België en Nederland terug: Primula veris (gulden sleutelbloem), Primula elatior (slanke sleutelbloem) en Primula vulgaris (stengelloze sleutelbloem). 

Deze laatste is eigenlijk de nieuwe naamgeving van de bekende Primula acaulis zoals ze in veel tuincentra nog genoemd worden. Je kent ze vast wel met hun vrolijk gekleurde bloemen (met een geel hartje) die wel boven op de bladeren lijken te liggen. De inburgering van deze nieuwe naam blijkt echter niet zo vlot te gaan en de namen acaulis en vulgaris worden dan ook allebei gebruikt. Ook hiervan zijn er door de jaren heen weer varianten op de markt gekomen waaronder de Belarina reeks met dubbele bloemen. Soorten uit de vulgaris groep zijn dus in de meeste gevallen slechts matig of niet winterhard en worden dan ook als eenjarige plant verkocht. Maar ook als echte tuinplant zijn er tal van Primula soorten beschikbaar, de ene al wat meer winterhard dan de andere. Over het algemeen zijn de bloemen dan wel wat kleiner en hebben ze meestal wel een goed zichtbare bloemsteel. Enkele van die soorten die in ons assortiment kunnen voorkomen zijn:

• Primula auricula - Kleine alpiene soort, kleine meerkleurige bloemen in maart en april
• Primula capitata - Afgeplatte bolvormige bloemen in mei en juni                                  
• Primula denticulata - Kogelprimula met bolvormige bloemen van maart tot mei                 
• Primula elatior - Slanke sleutelbloem, kleine zwavelgele bloemen van maart tot mei     
• Primula japonica - Japanse etageprimula, bloeit van mei tot juli, tot 50cm hoog           
• Primula malacoïdes - Chinese Primula, beperkt winterhard, tot 60cm hoog                     
• Primula pulverulenta - Melige sleutelbloem, magentarode bloemen in mei en juni, tot 70cm hoog
• Primula rosea - Kleine roze bloemen van maart tot mei, moet vochtig staan             
• Primula veris - Gulden sleutelbloem, klokvormige kleine gele bloemen van maart tot mei
• Primula vialii - Orchideeprimula/ kaboutermuts, toortsvormige bloemen in juni en juli

Er zijn zoals gezegd nog veel meer soorten met soms de vreemdste namen, bijvoorbeeld Primula arunachalensis of Primula warshenewskiana om er maar een paar op te noemen.

Primula Polyanthus

De Primula polyanthus groep is dan weer een tussensoort die heel erg lijkt op de Primula vulgaris maar in dit geval toch zichtbare korte bloemstelen heeft waar de bloemen in trossen op staan. Deze groep is ook beter bestand tegen de kou maar omdat de gelijkenis zo sterk is worden ze meestal gewoon als acaulis of vulgaris verkocht.

Primula Obconica

Ook aan de mensen zonder tuin is er gedacht, de Primula obconica is een variant die het heel goed doet binnenshuis, en dan nog liefst in een wat koelere ruimte van rond de 15°C. Veel mensen kregen vroeger van deze soort huiduitslag of jeuk door de stof ‘primine’ die in en op de bladeren aanwezig is. Als oplossing hiervoor zijn kwekers met de Primula obconica ‘Touch me’ reeks gekomen waar deze stof niet meer in aanwezig is. De naam roept dan ook op om de plant net wel aan te raken. 

Hoe verzorg ik mijn Primula?

Qua verzorging hebben alle Primula soorten één ding gemeen: ze houden van vochtige grond maar niet van te veel water want daarvan worden de bladeren geel. Probeer bij het gieten dan ook het water op de potkluit terecht te laten komen en vermijd dat de bladeren nat worden. Als het beschikbaar is geef je ook best regenwater, Primula’s houden namelijk niet zo van kalk. Veel zon hebben ze niet nodig (probeer middagzon te vermijden) maar voor een uitbundige bloei is een lichte standplaats wel aan te raden. Als je af en toe de uitgeboeide bloemen wegneemt dan zal je plant eerder de neiging gaan hebben om nieuwe bloemknoppen aan te maken en dus langer doorbloeien.