Home > Blog > Klimaatbomen, de bomen van de toekomst!

Klimaatbomen, de bomen van de toekomst!

< Terug

Er is tegenwoordig veel te doen over zogenaamde “klimaatbomen”, maar wat voor bomen zijn dat dan eigenlijk en waarom staan ze nu zo in de picture?

Het is eerst en vooral niet zo dat er nu ineens allemaal nieuwe boomsoorten opduiken die er vroeger niet waren. Wat men nu klimaatbomen noemt zijn soorten die er bijna altijd al geweest zijn maar waar weinig aandacht aan geschonken werd omdat ze eigenschappen hebben die vroeger niet zo interessant waren maar nu des te meer.

Er lijkt immers wel degelijk iets te veranderen aan ons klimaat, dat is al veel langer bezig maar de effecten worden pas de laatste pakweg 10 jaar echt duidelijk. De seizoenen lijken steeds grilliger te worden met extreem droge en warme periodes maar ook langdurige en intense lokale regenval of onweders zijn daar maar voorbeelden van. De winters lijken dan weer gematigder of zachter te worden, alles bij elkaar genomen spreken we dan ook over de “opwarming” van ons klimaat.

De oorzaak van dit alles is het op zichzelf vrij onschadelijke gas CO2 dat vooral vrijkomt bij verbranding van fossiele brandstoffen. CO2 gaat in de hogere lagen van onze atmosfeer blijven hangen en daar als het ware een dichte laag vormen. De warmte die de zon ons geeft onder de vorm van zonnestralen kan op z’n heenreis wel door deze CO2 laag heen maar kan dan niet meer terug doordat de golflengte van de stralen veranderd is na contact met de aarde.

Vergelijk het met wat er in een serre gebeurt op een zonnige dag. Deze warmt zeer snel op en de temperatuur kan vrij hoog oplopen, maar voor sommige teelten is dat dan ook net gewenst. Een serre kan je afkoelen door de ramen in het dak open te zetten (warmte stijgt immers) maar in onze atmosfeer zitten er geen ramen en zal deze warmte dus erg lang kunnen blijven hangen.

Het CO2 “deken” verhindert dan ook nog eens dat andere verbrandingsgassen naar boven toe weg kunnen in de atmosfeer en ook de globale luchtvervuiling neemt toe. Voorbeeld hiervan zien we in grote steden waar op sommige vooral windstille en bewolkte dagen alles in een “smog” wolk gehuld kan zijn.

Veel van die CO2 wordt terug opgenomen door alle planten bij elkaar, maar vooral door bomen. Aan de ene kant moeten we er dus voor zorgen dat we met z’n allen minder CO2 gaan produceren en aan de andere kant moeten we zien dat we genoeg bomen over houden als onderdeel van de groene longen van onze planeet. Bomen en planten produceren immers zuurstof en we kunnen als mens nu eenmaal niet zonder.

Bomen blijven ook nodig als onderdeel van ons ecosysteem. Ze spelen bijvoorbeeld ook een rol in het leven van insecten (tijdens de bloei voor bijen en vlinders) en dieren (voor vogels als nestplaats). Grote bomen houden ook veel zon tegen die anders op of in huis zou terechtkomen, vooral in stedelijke gebieden een groot pluspunt dus.

Maar extreme omstandigheden betekenen ook voor bomen stress en als dat te lang duurt of te vaak voorkomt dan zullen bepaalde soorten daar ook aan kunnen bezwijken. Neem als voorbeeld onze inlandse beukenboom, die kan eigenlijk helemaal niet goed tegen de hevige straling van de zon en schorsverbranding komt bij deze soort dan ook steeds vaker voor.

Als gevolg van de klimaatopwarming zien we ook dat bepaalde parasieten (zoals bijvoorbeeld de letterzetter kever die momenteel onze inlandse sparren erg teistert) hun opmars naar meer noordelijke gebieden ingezet hebben.

Na overstromingen zien we dan weer regelmatig dat bepaalde boomsoorten die te lang met hun wortels onder water gestaan hebben dit niet overleven. In hiervoor gevoelige gebieden zullen we dus eerder gaan inzetten op boomsoorten die bestand zijn tegen een langdurig hoge grondwaterstand.

Door dit alles treden de alternatieve boomsoorten die beter bestand zijn tegen dit soort omstandigheden steeds meer op de voorgrond en zijn we dit type bomen dan ook “klimaatbomen” gaan noemen. Laat het wel duidelijk zijn dat er maar enkele boomsoorten zijn die overal goed tegen bestand zijn, je zal dus meestal nog steeds een keuze moeten maken waar de boom die je wil planten tegen moet kunnen.

Onderstaand een indicatieve tabel met daarin de beste klimaatbomen met hun specifieke toepassing. Er zijn nog meer boomsoorten die beantwoorden aan een of meerdere van deze vereisten maar we gaan ze hier niet allemaal weergeven, dan zien we door de klimaatbomen ons klimaatbos niet meer.

Bestand tegen hitte/ zon

Bestand tegen droogte (bodem)

Betula pendula
Carpinus betulus
Pinus nigra
Quercus cerris
Tillia cordata
...

Bestand tegen natte voeten

Bestand tegen luchtvervuiling

In deze lijst staan een heel aantal namen die je niet iedere dag ziet maar tegelijk ook een paar oude vertrouwde soorten zoals de zomer- of wintereik, de paardenkastanje, populier, els of wilg. Sommige inheemse soorten hebben zichzelf dan toch verbazend goed weten aan te passen aan de veranderende omstandigheden maar het kan ook zijn dat een boomsoort bepaalde eigenschappen al eeuwenlang met zich meedraagt maar ze nu pas nodig heeft.

De zoektocht naar nog betere klimaatbomen is ook nu nog steeds in volle gang. Wetenschappers en kwekers proberen om nieuwe boomsoorten of varianten daarvan op te sporen of te creëren met nog betere eigenschappen. Als de huidige evolutie van het klimaat zich doorzet dan kunnen we immers maar beter voorbereid zijn op nog extremere omstandigheden in de toekomst.