Home > Blog > IJzerhard, een must have in je tuin

IJzerhard, een must have in je tuin

< Terug

“IJzerhard” als benaming zal je waarschijnlijk niet meteen in verband brengen met een plant, maar toch is het de Nederlandse naam van een aantal Verbena soorten die afhankelijk van de soort al dan niet winterhard zijn. Hoe zijn die Verbena’s dan ooit aan zo’n vreemde naam gekomen? Daarvoor moeten we terug naar de middeleeuwen, al was de plant nog veel vroeger ook al gekend bij de Grieken en de Romeinen.

Geschiedenis

De Verbena’s waar het hier over gaat werd ten tijde van de kruistochten en veldslagen vele honderden jaren geleden gebruikt als tovermiddel om de soldaten te beschermen. De wapens en bepantsering werden ingesmeerd met een aftreksel van Verbena alvorens men ten strijde trok. De plant mocht enkel geoogst worden door een druïde die een zilveren of gouden werktuig daarvoor gebruikte, anders was de strijd volgens de legenden al bij voorbaat verloren. Extracten van de Verbena zouden ook helend gewerkt hebben op oorlogswonden die waren toegebracht door ijzeren wapens. De Latijnse naam Verbena zou ook “heilige twijg” of “heilig kruid” betekenen. Dit zou de naamgeving kunnen verklaren, al is het maar de vraag of het destijds geholpen heeft.

Soorten

Meerdere soorten Verbena worden dus vaak door elkaar “ijzerhard” genoemd en eigenlijk mag dat ook want erg groot zijn de verschillen niet. Ze bloeien allemaal in paars/blauwe tinten in de periode van juni tot november. Deze lange bloeiperiode die de hele zomer overspant maakt deze soorten dan ook heel aantrekkelijk voor onze gevleugelde vriendjes zoals de bijen, vlinders en hommels.

Verbena officinalis

Slechts 1 soort komt van nature voor in België en Nederland en dat is de Verbena officinalis (de echte ijzerhard maar meestal ijzerkruid genoemd). Meestal kan je ‘m vinden in kalkrijke en stenige bodems die voldoende stikstof (N) bevatten, bijvoorbeeld langs rivieroevers. Deze soort wordt ongeveer 75cm hoog en heeft tot op de dag van vandaag nog steeds medicinale toepassingen. Opvallende variant is hier de Verbena officinalis ‘Bampton’ die paarsrode bladeren heeft en eerder roze bloeit.

Verbena Bonariensis

Van veel verder (Zuid-Amerika) komt de Verbena bonariensis (vroegere naam was Verbena patagonica, wordt hier stijf ijzerhard genoemd) en deze wordt bijgevolg hier bij ons eerder als eenjarige bestempeld. Officieel dus niet winterhard maar tijdens zachte winters overleeft de plant vaak probleemloos. Met wat extra bescherming lukt het ook wel in koude periodes maar je kan er ook voor kiezen om de plant niet te beschermen. Laat is dat geval de uitgebloeide bloemstengels staan om de bloemzaden de kans te geven om te rijpen. Veel Verbena soorten zijn immers zogenaamde “wandelplanten” die zichzelf kunnen uitzaaien op de meest onverwachte plaatsen. Als je dit niet wil dan knip je uiteraard de uitgebloeide stengels gewoon weg. Deze Verbena kan een hoogte bereiken van wel 1,8m en heeft kenmerkende vierkante, licht behaarde stengels. De bloemen zijn paars en schermvormig. Verbena bonariensis ‘Lollipop’ is een compacter groeiende variant met een maximale hoogte van ongeveer 75cm.

Verbena Rigida

Verbena rigida (ook bekend als Verbena venosa) zou je kunnen beschouwen als de miniversie van de Verbena bonariensis. De plant heeft precies dezelfde eigenschappen maar het grote verschil zit in de maximale hoogte die hier slechts 45cm is.

Verbena Hastata

Verbena hastata komt ook van de andere kant van de wereld maar nu uit oostelijk Noord-Amerika en is dus wel goed winterhard te noemen. Het is echter een sterke groeier die zich invasief kan gaan gedragen en in bepaalde Amerikaanse staten dan ook als onkruid beschouwd zal worden. De bloemen zijn hier wat meer aarvormig en eerder blauw dan paars. Maximale hoogte is ongeveer 1,4m.

Vervain (Engelse naam), vervaine (Franse naam) of eisenkraut (Duitse naam) is dus erg veelzijdig, gemakkelijk in onderhoud en werkt als een magneet op nuttige insecten. Maar ook voor kleine vogels is de plant in de winter interessant. De zaden die op de grond vallen zijn immers heel voedzaam en onder de afgestorven plantendelen verschuilen zich dan weer kleine insecten. De vier maanden lange bloeiperiode krijg je er nog als cadeau bovenop. Een reden te meer om ze in je tuin of op je terras te gebruiken.