Bonsai: zo verzorg je deze mini-boompjes

In een wereld waar het vaak van druk, drukker naar drukst gaat, zoeken steeds meer mensen naar een manier om even te “vertragen”. Voor sommigen is dat yoga, maar voor wie groene vingers heeft is bonsaikweken de ideale manier om op tijd en stond een momentje voor jezelf te nemen. Dat deze eeuwenoude traditie (je kan het zelfs een kunstvorm noemen) je de tijd even doet vergeten heeft misschien wel te maken met het feit dat een boompje er al 10 jaar(!) over doet om tot een bonsai te groeien.

Dacht je dat bonsais altijd kamerplanten zijn? Nee hoor, dat hangt er vanaf welke boomsoort je kiest. Sommige soorten hebben het nodig om de  4 seizoenen te ervaren en tijdens de winter in rust gaan om zo een gezonde groei te behouden. Sterke soorten zoals de Chinese Iep (Ulmus) en Ligustrum zijn in staat zich aan te passen en doen het ook binnen goed.

Tropische en subtropische soorten moet je wel het hele jaar binnenshuis houden zodat ze kunnen genieten van hogere en stabielere temperaturen. Populaire subtropische soorten zijn Carmona (kleine donkere bladeren met stervormige bloempjes in de lente) en Ficus (uiterst geschikt voor bonsai-beginners). Want hoewel de verzorging niet zo ingewikkeld is als vaak wordt gedacht, is het wel een feit dat bonsais iets delicater zijn dan de gemiddelde kamerplant. Doordat ze in verhouding in kleine potten worden geplant moet je ze goed in de gaten houden en regelmatig bewateren en bemesten. Wil je je indoor-bonsai gelukkig houden, dan hou je best rekening met de volgende tips.

Flinke drinkers
 
Hoe vaak een bonsai water nodig heeft, kan je geen getal op plakken. Het hangt af van de boomsoort, de grootte, de grootte van de pot, de aarde waar hij in staat, de tijd van het jaar,... Voor een bonsai kan je dus geen vast schema opstellen om te bewateren, maar moet je afgaan op observatie. Het is heel belangrijk dat je een bonsai enkel water geeft als het nodig is, want teveel water in zo’n kleine pot zorgt al heel snel voor wortelrot.

• Geef water wanneer de grond droog begint aan te voelen. Controleer met je vinger op ongeveer 1 cm diep.
• Dat kan frequent zijn: 1x (of in de zomer zelfs 2x) per dag is niet uitzonderlijk.
• Vermijd om steeds ‘s middags water te geven. De opgewarmde aarde koelt dan snel af door het koude water.
• Let op! Als de grond echt droog is, moet je altijd zo snel mogelijk bewateren, ongeacht het tijdstip van de dag!
• Gieten met leidingwater is oké, maar regenwater is nog beter (geen toegevoegde chemicaliën).
• Als bewateren nodig is, doe dit dan grondig zodat het hele wortelstelsel goed nat is.
• Gebruik een gieter met fijne sproeikop en giet van bovenaf zodat de grond niet wegspoelt.
• Blijf gieten tot het water langs onder door de drainage gaten naar buiten komt.
• Herhaal eventueel na enkele minuten.

Luchtvochtigheid

Zoals veel exotische kamerplanten houden ook (sub)tropische bonsais van een hoge luchtvochtigheid. Zeker wanneer er verwarming of airconditioning aan te pas komt, is dit een belangrijk puntje dat je zeker niet over het hoofd mag zien!

• Verhoog de luchtvochtigheid door de bonsai op een met water gevulde onderschaal te plaatsen.
• Staat je bonsai dichtbij een chauffage? Plaats een potje water op de verwarming.
• Besproei dagelijks (of meerdere malen per dag) de bladeren met een vernevelaar
• Ook goede luchtcirculatie helpt. Zet bijvoorbeeld overdag een raam open, maar zonder de bonsai rechtstreeks in de tocht te zetten!

Extra voedingsstoffen

Tijdens het groeiseizoen hebben bonsais extra voedingsstoffen nodig en aangezien binnenbomen het hele jaar door groeien, is regelmatige bemesting cruciaal. Bij bonsais is het nog belangrijker dan bij andere kamerplanten om dit goed op te volgen omdat in de lage kleine schalen de nutriënten extra snel op raken.

• Speciale meststof voor bonsais zorgt voor een rustige, gezonde groei en een sterke, compacte plant.
• Bemest altijd op een vochtige grond, anders verbranden de wortels.
• Vloeibare mest werkt snel maar is vluchtig, korrels geven over een langere periode voedingsstoffen af.
• Groot genoeg? Verminder de aanbevolen hoeveelheid om zo de groei te balanceren i.p.v te stimuleren.
• Let op, overvoeden heeft serieuze consequenties! Overdrijven om groei te forceren werkt dus averechts.
• Bemest ook niet wanneer je boom ziek is of wanneer hij recent verpot is geweest.

De drie basis elementen van elke meststof zijn Stikstof (N), Fosfor (P) en Kalium (K). Ze hebben alle drie een andere functie maar voor bonsais binnenshuis kies je best voor een evenwichtig gebalanceerde voeding het hele jaar door. Volg voor de frequentie en hoeveelheid de aanwijzingen op de verpakking.
• Stikstof vergroot de bovengrondse groei, de bladeren en de stam.
• Fosfor stimuleert de groei van gezonde wortels en groei van bloemen en fruit.
• Kalium zorgt voor een algemene goede gezondheid van het boompje.

Verpotten

Omdat bonsais traditioneel in kleine potten en schalen staan, is het belangrijk om de boom tijdig te verpotten. Dit gebeurt best minstens eens om de twee jaar in het vroege voorjaar. Controleer voor de zekerheid wel het wortelstel om te bepalen of het ook écht nodig is. Wanneer je ziet dat de wortels rond de kluit groeien, wilt dat zeggen dat er geen ruimte meer is in de pot en verpotten dringend nodig is. Gebruik altijd geschikte potgrond. Verwijder de oude grond van tussen de wortels met een bonsai-harkje en beschadig de wortels hierbij zo min mogelijk.

Snoeien & trimmen

Een bonsai kan je het hele jaar door snoeien, maar je zal merken dat het vooral in het voorjaar nodig is.

• Snoei lange uitlopers steeds terug naar de originele vorm.
• Streef naar de natuurlijk vorm van een full-size exemplaar maar dan verkleind voor het mooiste effect.
• Er zijn allerlei technieken om de gewenste vorm te creëren: snoeien, uitdunnen, bedraden, afbranden...
• Verwijder ook tijdig eventuele grondscheuten en uitlopers op de stam.
• Gebruik een schaar die hiervoor aangepast is.