In november kan het enorm stormen. Controleer daarom of alle klim- en leiplanten, die de storm overleefd hebben, nog goed vastzitten, lattenschermen nog stevig zijn etc. Kortom, of alles stormvast zit en bij een beetje wind niet los of kapot slaat. Controleer ook de boombanden bij bomen die aan een paal vastzitten.
Ook deze maand: herfstblad regelmatig van het gazon halen
Hark afgevallen blad regelmatig van de grasmat (met een draad- of bladhark met van die verende tanden). Het gras kan eronder verstikken als het blad er te lang op blijft liggen. Dan grijpen ook schimmels en ziektes hun kans. Slecht voor je grasveld! Verzamel het blad in plastic vuilniszakken. Bind die dicht als ze goed vol zijn en zet ze ergens neer waar je ze een jaartje kunt vergeten. Het blad composteert in de zakken. Na dat jaar heb je de mooiste bladaarde die je je maar kunt denken.
Gras maaien
Gras groeit door tot de temperatuur onder 6 °C zakt. Zolang het groeit zul je ook moeten maaien. Maar maai nu niet te kort: siergras op 3 cm, speelgazon op 4 cm.
Zet winterplanten in je bloembakken
De zomerbloeiers in je potten en bakken hebben het nu wel gehad. Doe ze weg, maar ruim je bakken niet op. Je kunt er de hele winter door plezier van hebben als je ze nu beplant met groenblijvende en winterbloeiende planten als parelbes (Pernettya), Hebe, Skimmia, kleinbladige klimop, bonte Euonymus fortunei, bonte Elaeagnus, winterhei, maagdenpalm, dwergconifeertjes, noem maar op. Er is verschrikkelijk veel moois dat ook in de winter kleur aan je tuin, terras of balkon kan geven. Plant er ook wat kleine voorjaarsbloeiende bollen en knollen bij (tulpjes, krokussen, narcissen enz.). Dan heb je nu al gezorgd dat het ook in het vroege voorjaar een mooi plaatje oplevert. Gebruik verse potgrond om in te planten, zorg voor goede drainage in de bakken en isoleer de bakken. Hoe? Heel eenvoudig: voer de bakken met noppenfolie. Dat isoleert geweldig. Zorg wel dat de drainagegaten onderin de bak open blijven. Een teveel aan water moet weg kunnen!
Niet-winterharde potten binnen zetten
Vooral veel goedkope, vrij zacht gebakken terracotta potten vriezen gemakkelijk stuk. Ze barsten gewoon. Maak ze leeg en berg ze droog op. Ook keramiek potten zijn lang niet allemaal even winterhard. Metalen emmers, teiltjes enz. isoleren totaal niet. Planten die daarin staan bevriezen extra snel. Maar ook daarbij helpt voeren met noppenfolie.
Walnoten oogsten
Vanaf oktober zijn walnoten rijp. Vaak worden ze uit de bomen geslagen omdat al eeuwen verteld wordt dat dat goed is voor de bomen. In Zuid-Europa doen ze dat altijd. Hoe meer er (met lange stokken) geslagen wordt, des te meer vrucht ze het volgende jaar zouden geven. Onzin! Het gebeurt alleen maar omdat het hout van een walnotenboom erg bros is en het dus levensgevaarlijk kan zijn om in de boom te klimmen en de vruchten te plukken. Raap de noten maar gewoon op als ze er vanzelf uitvallen.
Een deklaag over lelies
Lelies kun je het best tussen bodembedekkers planten. Als je dat doet, hebben ze 's winter prima bescherming en is de kans op vorstschade erg klein. De meeste leliebollen zijn behoorlijk winterhard. Laat ze dus maar lekker in de grond, maar groeien er geen bodembedekkers boven breng er dan een laagje (5 cm) compost, potgrond, ruwe turfmolm, boombastsnippers of iets dergelijks boven aan. Dan weet je zeker dat het goed gaat.
Dood hout weghalen
In bomen en heesters zit na een heel groeiseizoen meestal wel dood hout (dode takken). Bij bladverliezende soorten kun je die nu mooi zien zitten. Haal ze eruit (netjes wegsnoeien), dat scheelt weer schimmelaantastingen.
Rozen planten
Een prima tijd om dat nu te doen - natuurlijk niet als het vriest, dan moet je nooit iets planten. Voor je rozen plant, moet je de grond diep omspitten (zeker 60 cm diep) en heel veel voedsel door de grond in het plantgat werken. Rozen zijn echte hongerhalzen. Er wordt geadviseerd om per roos vier liter (!) gedroogde koemest in te werken. Speciale rozenmest is ook prima. Plant nooit een roos waar er al een heeft gestaan. Dat is vragen om problemen. Plant ze diep. De oculatieplek (dat is de knobbel waar de takken aan de wortels zijn geënt) moet zeker 5 cm onder het grondoppervlak komen! Als je het heel mooi wilt doen, vinden rozen het erg lekker om voor het planten eerst met hun wortels in een kleipapje (modderbadje in een emmer) te mogen staan. Plant ze met de smurrie nog om de wortels: dan hoor je ze bijna juichen! Even wat maten voor als je een heel rozenperk wilt maken: zet grootbloemige rozen (theehybriden) 50 cm uit elkaar, minirozen 20 cm, klimrozen 2 tot 3 m, stamrozen 125 cm, botanische rozen (heesterrozen) 150 cm.
Rozen tegen vorst beschermen
Rozen die al in de tuin staan kun je tegen vorst beschermen door ze rond de basis 'aan te heuvelen' (er grond tegen aan brengen). Hiermee bescherm je de eerdergenoemde oculatieplek. Bij stamrozen zit ook bovenaan de stam een oculatieplek. Die kun je met sparretakken of stro ombinden en zo tegen vorst beschermen.
Het is nu trouwens een prima tijd om bladverliezende heesters en bomen te planten. Maak altijd een flink plantgat waar de wortelkluit royaal in past en plant niet dieper dan de struik of boom in zijn pot stond. Dat kun je heel eenvoudig zien: het stuk van stam of takken dat onder de grond zat is bruin, wat boven de grond zat heeft een groene aanslag. Eenvoudiger kan het niet.
Leuk werkje: bessenstruiken stekken
Ook zo gek op die fris smakende rode en witte (eigenlijk nog lekkerder) aalbessen? Zorg dan dat je lekker veel struiken krijgt door te stekken. Dat gaat heel eenvoudig. Knip één jaar oude twijgen in stukken van ongeveer 30 cm. Knip de bovenkant recht af, de onderkant schuin. Dan kan je straks ook nog zien wat boven en onder is. Daarna alle zijknoppen - op de bovenste drie na - verwijderen. Vervolgens steek je de stekken ergens 15 cm diep op een rustig plekje in de grond (tot de helft dus). Dat moet met de bovenkant boven gebeuren, anders wil je stek niet wortelen. Vandaar dat snoeiverschil. Bij zwarte bessen gaat het net zo, maar die steek je dieper in de grond, wel 25 cm zodat er maar 5 cm boven de grond uitsteekt. Laat de stekken rustig wortels vormen en groeien. Volgend najaar heb je dan verplantbare struikjes.
Vaste planten wel of niet schonenn
Het antwoord is heel simpel. Als het geen kwaad kan, laat je alles rustig afsterven en geeft die dode massa stengels en bladeren een prima winterdek boven de doorlevende wortels. Maar als die dode massa andere planten dreigt te verstikken (bijv. groenblijvende vaste planten) moet je het nu weghalen. Anders ben je straks die groenblijvers kwijt. Geef de planten die je kort afknipt een laagje potgrond. Dan hebben ze toch hun winterbescherming.
Haal nog even zo veel mogelijk onkruid weg
Onkruid groeit ook bij lage temperaturen nog lang door, bloeit dan ook en zaait zich uit. Eigenlijk zijn het fantastische, onverwoestbare planten die helemaal zijn aangepast aan ons klimaat. Je zou er groot respect voor kunnen hebben als het niet zo lastig was. Als je ze nu hun gang laat gaan, heb je daar volgend jaar spijt van.
Zit je op kleigrond en moet je die spitten, doe dat dan nu! Zit je op zandgrond, wacht dan tot het voorjaar. Klei moet kapot vriezen om lekker rul te worden.
Waarom boerenkool lekkerderderder is als het gevroren heeft ?
Heb je een paar boerenkoolplanten staan, wacht dan met oogsten tot het een tijdje flink heeft gevroren. Door de vorstinvloed wordt het zetmeel in de bladeren omgezet in suikers. Het blad wordt er veel zoeter/smakelijker door en je loopt niet het risico dat je het er flink van aan je ingewanden krijgt (wat met 'rauw'- niet doorgevroren, maar natuurlijk wel gekookt - blad heel gauw gebeurt). Voor spruitjes geldt hetzelfde. Maar als je het wachten zat bent, kun je de bladeren ook een paar dagen in de diepvries doen natuurlijk.
Afgevallen blad van fruitbomen en struiken opruimen
Aan dit blad zitten heel vaak ziektekiemen. Je wilt niet weten wat er allemaal voor ellende uit voort kan komen. Ruim het op en voer het af via de GFT-container. Laat ook afgevallen, soms al wat beurse vruchten liever niet liggen. Maak er moes of sap van.
Tuinafval composteren
Een composthoop maken doe je zo: maak een composthoop nooit groter dan 1,5 x 1,5 m en niet hoger dan 1 m. Er moet namelijk voldoende lucht door de hoop blijven circuleren.
Zo bouw je hem op:
eerst een laag ruig materiaal uit de tuin
strooi dan kalk of compostmaker, zodat het goed gaat broeien
laagje grond erover
2e laag ruig materiaal
etc.
Wat niet op de composthoop mag:
aardappelschillen (zijn met kiemremmers behandeld)
snijbloemen (ook vanwege chemische toevoegingen)
gekookte etensresten (trekt ongedierte aan)
Nu snoeien (of juist niet):
Nu niet snoeien:
Ceanothus
Hortensia
Rozen (alle zomerbloeiende rozen snoei je pas na 1 maart)
Nu wel snoeien:
Berk
Esdoorn
Walnoot
Druif
Snoei je deze soorten pas na half januari dan kunnen ze geweldig gaan 'bloeden' en zelfs doodbloeden.
