Eigenlijk is azalea botanisch gezien niet meer juist. Wat we vroeger azalea noemde, valt nu allemaal onder de naam Rododendron. Aangezien de naam nog veel gebruikt wordt voor o.a. de bladverliezende soorten en de japonica-hybriden hebben wij hem nog opgenomen in de lijst.
Hoewel men Rhododendrons volop kent als wintergroen zijn er een flink aantal prachtige bladverliezende soorten. Ze doen qua bloemkleur zeker niet onder voor hun wintergroene broeders. En zeker de warme kleuren geel, oranje en rood zijn volop vertegenwoordigd in deze groep. Tevens bloeien ze wat later dan de meeste wintergroene soorten in onze tuin. Opvallend is ook dat er mooie soorten bij zijn die heerlijk geuren. Dit maakt ze zeker de moeite waard. Het aantal wilde planten, waaruit ze ontstonden, is veel kleiner, over heel de wereld komen zo'n 700 wilde Rhododendrons voor, vanaf de bijna permanent bevroren bodem van Siberië tot aan in bomen groeiende soorten in tropisch Nieuw Guinea. Daarbij worden sommige erg compact, soms niet groter dan een voetbal terwijl andere wilde Rhododendrons bomen van 20 meter hoog kunnen worden. Ook in de vorm en de grootte van het blad en de bloemen komen in de natuur grote verschillen voor. Zowel bloemen als blad van sommige Rhododendrons tenslotte, geuren buitengewoon verfijnd. Zeker kunnen veel wilde soorten, "species" worden ze met een Latijnse naam genoemd, voor wat betreft schoonheid en verfijning wedijveren met de beste hybriden.
15.1.1. Knap-Hill en Exbury hybriden
Tot deze groep behoren voornamelijk de in de Engelse Knaphill Nurseries gekweekte soorten. Maar ook de door L. de Rothschild gekweekte Exbury hybriden en de Slocock azalea's vallen onder deze groep. De planten zijn van opbouw en bloemvorm vergelijkbaar hoewel de afkomst zoals ook bij ander Azalea soorten onbekend is. Later is er voornamelijk ook in Duitsland door H. Hachmann mee verder gekweekt en zijn er wereldvermaarde kruisingen geselecteerd
De Azalea mollis heet nu Rhododendron japonicum maar wordt vaak nog steeds terug gevonden onder mollis hybriden. Deze groep wordt gekenmerkt door breed-trechtervormige bloemen, een geringe groei en ook een niet al te hoge eindhoogte. Bij deze groep let men er op dat de kwaliteit juist is. Men koopt bij voorkeur gestekte planten of zaailingen met een kleuropgave. Veredelde planten verouderen snel en hebben vaak problemen met een snelgroeiende onderstam.
15.1.3. Rustica hybriden
De oorspronkelijke naam van deze groep was Azalea rustica flore pleno. De herkomst van deze soorten is helaas onduidelijk maar aangenomen wordt dat het gaat om kruisingen tussen Genter (genoemd naar de stad Gent, zie ook overige soorten) hybriden en Azalea mollis. Gemeenschappelijke kenmerken van deze groep zijn de gevulde bloemen en de relatief lage en gedrongen groei.
15.1.4. Wilde soorten
Zeker negen verschillende species zijn gebruikt bij het totstandkomen van de Gentse azalea's. Zeven uit de Verenigde Staten, één uit Azië, en de enige die we in Europa hebben, Rhododendron luteum, die nog veel met zijn inmiddels niet meer geldige naam 'Azalea pontica' genoemd wordt.
15.1.5. Overige bladverliezende Rhododendrons
Naast de apart genoemde groepen zijn er nog een aantal kleine groepen. Het gaat hier om minder bekende groepen of groepen waarvan nog maar weinig selecties in cultuur zijn. Occidentale hybriden: deze kenmerken zich door een snelle groei, zijn uitermate winterhard en hebben heerlijk geurend pastelkleurige bloemen Genter of pontica hybriden: genoemd naar de Belgische stad Gent, zijn zeer winterhard, kleine trompetvormige bloemen, rijkbloeiend met de uitstraling van de wilde soort. Verder kennen we nog de kosterianum- en Viscosum hybriden.
Hier gaat het om een grote groep Rhododendrons die alle kleuren herbergt en uitermate geschikt is voor toepassingen in kleine tuinen waar een hoogte tot maximaal 100cm gewenst is. Er zijn vele mooie kruisingen die aan deze eisen voldoen. Zoals gezegd bestaat er een rijk pallet aan kleuren, die ook mooi te combineren zijn. Wanneer de juiste keuze gedaan wordt kan men een Rhododendron veldje maken dat meerdere maanden achter elkaar bloeit. Ze bloeien namelijk niet allemaal tegelijk en door de juiste soorten te combineren kunnen de bloeiperioden van de diverse soorten elkaar opvolgen van maart tot in juni.
De meeste aangeboden Rhododendrons zijn hybriden, dat wil zeggen ontstaan uit jarenlang kruisingswerk waaraan weliswaar, in de natuur voorkomende wilde soorten, ten grondslag liggen. Al bijna tweehonderd jaar hebben kwekers de beste eigenschappen van veel wilde soorten in die kruisingen vastgelegd en daarmee schitterende tuinplanten voor u beschikbaar gemaakt. Het aantal hybriden wat daardoor in de loop van de tijd is ontstaan loopt in de vele duizenden. Wij bieden u een rijk aanbod uit deze vele kruisingen.
15.3.1. Fortunei hybriden
Het gaat hier om grootwordende, wintergroene struiken, soms met een boomachtige groei, tot 5 à 6 meter hoog. De bladeren vrij groot, breed eivormig tot langwerpig, heldergroen. Bloemen in grote, tamelijk volle trossen, soms geurend, roze, rozerood, crème, wit of lila. Rood en paars komen in deze groep niet voor. Veel van deze hybriden zijn spaarzaam vertakt en vormen als jonge planten nauwelijks bloemknoppen maar maken dit na een aantal jaren meer dan goed. De bloeitijd voor deze groep ligt in mei.
15.3.2. Ponticum hybriden
Ponticum soorten zijn over het algemeen flinke struiken die 3-5 meter hoog worden en grote, 10-15cm, lange bladeren hebben. De bloemen verschijnen vrij laat in het voorjaar, medio juni. De soort is thuis in Spanje en Portugal en Klein-Azië. Binnen deze groep hoort ook een mooie bonte kruising die op een beschutte plaats goed tot zijn recht komt.
Deze kruisingen worden niet al te groot. Deze groenblijvende, zeer gedrongen struiken halen vaak niet meer dan een hoogte van een anderhalve meter en dat pas na jaren. Het zijn mooie frisgroene planten met een bronskleurige jonge groei. De bloei valt over het algemeen in april. De soort hoort thuis en West China op grote hoogte. Deze kruisingen verdragen een wat hogere pH dan de overige grootbloemige hybriden. De bloemen zijn klokvormig en groot. Pas bij deze hybriden op met late nachtvorst, soms hebben ze er van te lijden omdat ze al vroeg bloeien. Geef ze bij voorkeur een beschutte plaats uit de koude winterwind.
Deze struiken worden 50-100cm hoog. Het zijn dichte, compacte struiken met viltige bladeren. Het 'stof' dat op de bladeren zit is dus geen ziekte, wat veel gedacht wordt. En de bladeren zijn aan de onderkant leerachtig bruin van kleur. De bloei is in mei. Deze kruisingen zijn uitermate geschikt voor mensen die niet al te veel ruimte tot hun beschikking hebben aangezien ze beduidend kleiner blijven als de grote Rhododendrons. De soort komt alleen op het Japanse eiland Yakushima voor en pas na de tweede wereld oorlog is men begonnen met het cultiveren. Tegenwoordig zijn er mooie decoratieve soorten verkrijgbaar die allen goed en rijk bloeien in mooie pasteltinten.
In deze groep scharen we de kruisingen waarvan de herkost niet duidelijk of onbekend is. De groenblijvende Rhododendrons kennen veel meer groepen als wij hier aangeven hebben maar wij willen ons beperken tot de meest gangbare groepen. De overige groepen met de daarbij behorende kruisingen vindt u dus hier. In deze groep behoren ook de verscheidene hybridengroepen waarvan de catawbiense hybriden de bekendste zijn. Het zijn over het algemeen goed winterharde planten met een behoorlijke groeisnelheid en gezonde bladeren
Zoals al eerder vermeldt is de naam azalea botanisch niet meer juist. Ook al deze soorten vallen onder het geslacht Rhododendron. Toch is deze naam zo ingeburgerd dat we deze groep er apart uit willen lichten onder deze naam. Ze behoren tot de dwergen onder de Rhododendrons en worden zelden hoger als één meter. Door de kleine bladeren zijn het sierlijke planten die nog iets van hun wilde karakter bewaard hebben. Ze verlangen vaak een beschutte plaats en de juiste, zure en humusrijke grond. Met name de Duitse kruisingen staan bekend om hun goede winterhardheid en compacte groeiwijze.
15.4.1. Japonica hybriden
Het kweken van Azalea's begon in Japan. Later werden ook op andere plaatsen soorten of rassen door kwekers veredeld. Al naar gelang de afkomst zou deze groep nog verder onderverdeeld kunnen worden. Zo kennen we o.a. Arendsii-, Diamant-, Kaempferii-, Kurume-, en Vuykianahybriden. De eerste twee vinden hun oorsprong in duistland, terwijl de overige hun oorsprong in Nederland, België en de VS hebben.
Zoals al eerder vermeldt is de naam azalea botanisch niet meer juist. Ook al deze soorten vallen onder het geslacht Rhododendron. Toch is deze naam zo ingeburgerd dat we deze groep er apart uit willen lichten onder deze naam. Ze behoren tot de dwergen onder de Rhododendrons en worden zelden hoger als één meter. Door de kleine bladeren zijn het sierlijke planten die nog iets van hun wilde karakter bewaard hebben. Ze verlangen vaak een beschutte plaats en de juiste, zure en humusrijke grond. Met name de Duitse kruisingen staan bekend om hun goede winterhardheid en compacte groeiwijze. De laatste jaren zijn er met name in Duitsland veel nieuwe kruisingen ontstaan waarbij met name de winterhardheid en de compacte groei een belangrijke rol heeft gespeeld.
Met meer dan 1000 soorten is Rhododendron één van de omvangrijkste geslachten uit de heideachtige familie. Het voornaamste verspreidingsgebied ligt in Oost-Azië. Slechts 4 soorten zijn thuis in midden en zuid Europa. Rhododendron is een bijzondere en waardevolle tuinplant. De planten bloeien rijk en met zeer uiteenlopende bloemkleuren. Tevens stellen ze belangrijke eisen aan de grondsoort: deze dient beslist los, doorlatend, humusrijk en zuur te zijn en tevens voldoende vocht te bevatten. De groeiplaats is bij voorkeur beschut tegen de koude winterwind en liefst onder wat hoge struiken of bomen. Wanneer de standplaats te donker is komen ze moeilijk tot bloei. Wanneer u aan deze voorwaarden voldoet is Rhododendron een plant die oeroud kan worden en zich karaktervol ontwikkeld.
